و كافر شده‌اند . پس سوگند به آسمان و زمين كه : وحى حق است ، و بيم دادن حق است ، و شوخى نيست . « وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ - و سوگند به آسمان صاحب رجع . » گفته‌اند : رجع يعنى باران ، و به اين گفتهء شاعر استناد كرده‌اند : ابيض كالرّجع رسوب إذا * ما ثاخ في محتفل يختلى و بعضى ديگر آن را به معنى خورشيد و ماه و ستارگان دانسته‌اند كه بعد از غروب كردن بار ديگر طلوع مىكنند و باز مىگردند ، و به قولى : فرشتگانند كه اعمال بندگان را با خود باز مىگردانند . به نظر من مناسبترين معنى براى « رجع » بازگشت افلاك به جاهاى خود با تناسب و نظم و بدون تغييرى در مسير آنها است ، كه اين خود دلالت بر بازگشت انسان به امر خدا و روز قيامت است ، خواه بخواهد و خواه نخواهد . [ 12 ] سوگند به زمينى كه مىشكافد . « وَ الْأَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ - و سوگند به زمين شكافدار . » گفته‌اند : تصدّع بالنبات ، چنان كه پروردگار ما در جاى ديگر قرآن گفته است : ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا . به نظر من چنان مىرسد كه خدا زمين را فرمانبردار و رام آفريده است ، بدان سان كه باران را مىپذيرد ، و گياه را مىروياند و ساقهء آن را از خود بيرون مىدهد ، و به كشاورز خيش كردن و به بنا كندن و به كاوشگر كاويدن خود را اجازه مىدهد ، و / 22 اين همه دليل بر حكمت بالغهء خدا در آفرينش زمين است . [ 13 - 14 ] به همان گونه كه طبيعت تجلياتى از سنتهاى خدا و مظاهرى از اسماء حسناى او است ، وحى نيز تجلى آيات و بيان سنّتها و مظهر نامهاى او است . « إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ * وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ - اين ( قرآن ) گفته‌اى است قاطع و جدا كننده * و شوخى و بازى نيست . »